Įtti eldgosiš į Heimaey 1973 sér lengri ašdraganda? Frįsögn Jóns Ó. E. Jonssonar

Įšan var į Rįs eitt žįtturinn Fólk og fręši ķ umsjón hįskólanema. Žar sagši mašur nokkur frį žvķ er hann tók žįtt ķ aš bjarga veršmętum śr hśsum į fyrstu dögum gossins.

Frįsagnir um žennan atburš eru ótęmandi. Sagt er aš gosiš hafi gert boš į undan sér meš um sólarhrings fyrirvara, en ekki tókst aš stašsetja jaršskjįlfta sem varš eftir žvķ sem starfsmašur Raunvķsindastofnunar tjįši mér, žar sem jaršskjįlftamęlir (sennilega viš Bśrfellsvirkjun) var bilašur. Stafaši bilunin af žvķ eftir žvķ sem hann komst nęst, aš einhver hafši gętt sér į spķranum sem įtti aš vökva męlinn meš. Žessi įgęti mašur, Jón Sveinsson, fékk žaš verkefni aš gera viš męlinn.

Vinur minn og félagi, Jón Ólafur Eymundsson Jónsson, ęvinlega kallašur Jón Ó. E., sagši mér athyglisverša sögu 21. desember 1972. Ég hafši žį komiš samdęgurs til Eyja og uršu žaš mķn sķšustu jól žar.

Jón hafši žį fengiš kransęšastķflu og gat ekki lengur sinnt jįrnsmķšum. Notaši hann tķmann til aš rölta um Heimaey og skoša żmis nįttśruundur. Ég hafši léš honum Jaršfręši Žorleifs Einarssonar og fleiri menntaskólabękur og las hann žęr upp til agna.

Jón sagši aš eitthvaš stórfuršulegt vęri aš gerast į austanveršri eyjunni. Skammt austan viš syšri hafnargaršinn vęri aš opnast sprunga sem lęgi ķ noršvestur-sušaustur. Virtist honum sem annašhvort vęri aš opnast žar berggangur eša aš žetta vęri undanfari mikilla atburša - til dęmis eldsumbrota. "Ég hef ekki sagt nokkrum manni frį žessu, enda segja allir aš Jón Ó. E. sé oršinn vitlaus og nenni ekki lengur aš vinna," sagši hann. Ég lagši fast aš honum aš greina frį žessu en hann sagši mér aš gera žaš.

Ég hef nokkrum sinnum sagt žessa sögu įšur, en hśn viršist ekki hafa vakiš neina athygli.

Ég lęt hér fylgja meš hlekk į stuttan minningažįtt frį sumrinu 1969, en žar heyrist m.a. ķ Jóni Ó. e. og fleira fólki sem gengiš er į vit fešra vorra og męšra.


http://hljod.blog.is/blog/hljod/entry/1033435/


Haršur dómur um ķslenskt samfélag

Allir góšgjarnir menn óska fólki farsęldar ķ nżju starfi. Ķ ašdraganda nżrrar rķkisstjórnar lęšast žó Nokkrar įhyggjur aš żmsum sem hafa fylgst meš gangi mįla hér į landi.

Ķ dag hitti ég vel menntaša konu sem fluttist hingaš til lands ķ lok sķšustu aldar. Flśši hśn spillingu og erfiš lķfskjör ķ heimalandi sķnu og hefur öšlast ķslenskan rķkisborgararétt.

Fellur henni margt vel hér į landi en er ómyrk ķ mįli um spillinguna sem žrķfst.
"Hvernig getur žaš veriš," spurši hśn, "aš mašur leyni skjali sem hann heldur aš geti haft įhrif į kosningarnar, ljśgi svo um tilurš žess, sé stašinn aš verki og bišjist žį afsökunar? Og samt veršur hann forsętisrįšherra!" Hśn sagši aš žetta įsamt verštryggingunni pirraši sig óskaplega og ylli žvķ aš henni liši oršiš illa hér į landi.
Hśn fęrši rök fyrir žvķ aš verštryggingarįkvęši bankanna vęru ógegnsę og engar višhlķtandi skżringar fengjust frį bönkunum og aš hękkun lįnanna vęri ķ engu samręmi viš veršlagshękkanir aš undanförnu. Finnst henni merkilegt aš Ķslendingar sitji hjį ašgeršalausir og reyni ekki einu sinni aš kęra verštrygginguna til mannréttindastóls Evrópu eša EFTA-dómstólsins.
"Ef landar mķnir og Ķslendingar tękju sig nś til og samręmdu stjórnkerfi landanna kęmi sjįlfsagt eitthvaš undarlegt śt śr žessari blöndu. Hjį žjóš minni er allt ķ kaldakoli - mikil spilling og hver stelur sem best hann getur. Hér į landi skila menn ekki sköttum, žeir sem eru aušugir stela undan fjįrmunum og menn ljśga hver um annan žveran. Samt er efnahagsįstandiš sęmilegt en žó žannig aš nķšst er į žeim sem minnst eiga, svo sem barnafjölskyldum, fötlušu fólki og öldrušu. Žetta getum viš gert og finnst ekkert athugavert viš žaš žvķ aš viš bśum į eyju og enginn getur skipt sér af žvķ hvernig viš högum okkur."

Žetta žótti mér bżsna sérstök ręša og athyglisvert. Sitthvaš sagši konan fleira og žótti mér sem hśn greindi prżšilega żmsa bresti ķ ķslensku samfélagi.


Ķslandsbanki gefur blindum og sjónskertum snjalltękjanotendum langt nef

Ég męli meš aš fólk gefi sér tķma til aš lesa žennan tęknipistil.

Fyrir skömmu kom śt nżleg śtgįfa Ķslandsbanka-forritsins fyrir Android-sķma.
Ķ fyrri śtgįfu voru ómerktir hnappar sem geršu aš verkum aš notagildi žess fyrir žį sem reiša sig į blindraletur eša talgervil var ófullnęgjandi. Til dęmis var illmögulegt aš millifęra en mjög fljótlegt aš greiša reikninga - mun einfaldara en ķ tölvuvišmóti bankans.

Žann 19. žessa mįnašar fór ég ķ eitt af śtibśum bankans of fékk ašstoš viš aš setja upp bankaforritiš (appiš) og žį kom heldur betur babb ķ bįtinn. Veršur nś gerš grein fyrir žvķ stórslysi sem oršiš hefur ķ žessari nżju śtgįfu.

1. Žegar forritiš er ręst ķ sķmanum koma upp tölustafir sem menn eiga aš nota til aš skrifa fjögurra stafa öryggisnśmer. Žegar tölustafirnir eru snertir į sķma sem er meš skjįlesara og talgervli birtir talgervill einungis oršin Pin button winstyle og verša menn žvķ aš fikra sig og telja vandlega hnappana til aš hitta į réttar tölur. Žarna er notendum talgervla mismunaš gróflega.

2. Žegar tekst aš opna netbankann koma upp nokkrir möguleikar (nöfn reikninga o.s.frv.)

3. Žegar skoša skal yfirlit reiknings kemur mįnušurinn fram. Žegar fingri er strokiš yfir skjįinn titrar hann öšru hverju. Sé stutt į titringssvęšiš koma upplżsingar um tiltekna ašgerš s.s. millifęrslu. Žaš er meš öšrum oršum engin hljóšsvörun viš hnappana.

4. Śtilokaš viršist vera blindu eša sjónskertu fólki aš nżta forritiš til millifęrslna eša greišslna žar sem talgervill birtir engar upplżsingar.

5. Žį er żmis sóšaskapur vašandi uppi svo sem aš stundum eru reikningar kallašir žvķ nafni en öšru hverju accounts. Žvķ hlżtur aš lęšast aš manni sś hugmynd aš žarna sé um fremur lélega žżšingu į erlendu forriti aš ręša og alls ekki hafi veriš hugaš aš ašgengi.

Ķslandsbanki hafši į sķnum tķma forystu um ašgang blindra og sjónskertra aš bankanum. Įtti žar hlut aš mįli ungur Seltirningur, Einar Gśstafsson, sem hafši lagt stund į tölvunarfręši ķ Bandarķkjunum meš sérstakri įherslu į ašgengi. Nś viršist sś žekking vera nęsta takmörkuš hjį Ķslandsbanka.

Žeim fer nś fjölgandi sem gerast gamlir og daprast sjón, en hafa fullan hug į aš halda įfram aš nota tölvur og snjallsķma eins og įšur. Meš žessari śtgįfu bankans į snjallsķmaforritinu er žessum hópi gefiš hreinlega langt nef.

Svo viršist sem žetta hafi komiš žeim starfsmanni bankans, sem hefur umsjón meš ašgengismįlum, ķ opna skjöldu og hefur hann lofaš bót og betrun. Greinilegt er aš žeir, sem hafa tekiš hönnun žessa hugbśnašar aš sér hafa litla sem enga žekkingu į žvķ hvaš ašgengi aš vefvišmóti er. Hvernig skyldi kennslu hįttaš į žessu sviši hér į landi?

Žeir tölvunarfręšingar sem kunna aš lesa žennan pistil ęttu aš gera sér grein fyrir aš snjallsķmar og tölvur eru nś hönnuš meš notagildi flestra ef ekki allra ķ huga. Hiš sama į aš gilda um forritin.
Ķslendingar skera sig nś śr vegna óašgengilegra forrita eša geršu til skamms tķma. Ein skemmtileg undantekning er smįforritiš "Taktu vagninn" sem nżtist bęši blindum og sjįandi. Hver skyldi skżringin vera?
"Ég fylgdi bara višurkenndum stöšlum," sagši hönnušurinn viš höfund žessa pistils. Hvaša stašla smišgengu verktakar og starfsmenn Ķslandsbanka?


Um dularfull fyrirbęri og feigš manna

Žęttirnir um reimleika og fleira skylt, sem sżndir eru į fimmtudagskvöldum ķ Rķkissjónvarpinu, eru um margt vel geršir. Gallinn er žó sį aš reynt er um of aš skżra żmis fyrirbęri og draga ķ efa skynjun og upplifun fólks.
Skżringar Įrmanns Jakobssonar eru fręšandi, en hinu veršur ekki mótmęlt aš żmis fyrirbrigši verša vart śtskżrš eins og t.d.  er menn sjį feigš į fólki.

Fašir minn var žessari gįfu gęddur og fyrir kom aš hann sagši nįnustu fjölskyldu sinni aš žessi eša hinn vęri feigur. Mér žótti žetta óžęgilegt og innti hann eitt sinn eftir žvķ hvernig hann skynjaši žetta. Svariš var athyglisvert:
"Žaš bregšur fyrir eins konar vatnsblįma ķ augum hans eša hennar."

Ég gleymi aldrei atviki sem geršist ķ Vestmannaeyjum 29. desember įriš 1965.
Pabbi kom heim ķ sķšdegiskaffi um žrjś-leytiš og sagši okkur aš hann héldi aš Mįr Frķmannsson, bifreišaeftirlistmašur o.fl. sem viš žekktumvel, sé lįtinn. Ég spurši hvaš ylli. "Mér sżndist ég sjį svipinn hans fyrir utan skrifstofudyrnar", svaraši hann.
Sķšar žennan sama dag fréttist andlįt Mįs.

Žegar ég var aš skrifa žetta žótti mér rétt aš fletta upp Mį Frķmannssyni og dagsetningin er réttilega munuš.
http://www.heimaslod.is/index.php/M%C3%A1r_Fr%C3%ADmannsson

Gušjón Bjarnfrešsson, kvęšamašur, žekkti föšur minn vel. Sagši hann mér aš bróšir sinn hefši įriš 1939 rįšiš sig į danskt olķuskip. Pabba varš mikiš um žessa frétt og reyndi hvaš hann gat aš fį hann ofan af žessu og sagšist mundu tryggja honum plįss į Helga VE 333 sem var žį nęrri fullsmķšašur. Ręddi hann žetta viš Gušjón og reyndi aš fį hann ķ liš meš sér. "Žaš var hreinlega eins og hann teldi hann feigan," sagši Gušjón.
Ég andmęlti žvķ ekki aš pabbi hefši skynjaš feigš fólks og sagši honum frį žessum vatnsblįma eša glampa sem hann sagši aš brygši fyrir ķ augum fólks. Gušjón kvašst hafa heyrt fleiri manna getiš sem lżstu svipašri reynslu.

Gušjón sagši aš skipiš, sem bróšir hans réš sig į, hefši veriš į mešal žeirra fyrstu sem grandaš var ķ upphafi seinni heimsstyrjaldarinnar.

 

 


Lifun eftir Jón Atla Jónasson - meistaraverk

Śtvarpsleikhśsiš lauk ķ dag viš aš flytja hlustendum leikritiš Lifun eftir Jón Atla Jónasson, en žaš er byggt į heimildum um Gušmundar- og Geirfinnsmįliš. Fléttaš er saman leiknum atrišum og frįsögnum żmissa sem aš mįlinu komu.
Sannast sagna er leikrit žetta hreint listaverk, afbragšs vel saman sett og leikurinn frįbęr. Óhugnašurinn, skelfingin, óttinn, kvķšinn og undanlįtssemin skila sér fyllilega auk örvęntingar vegna ašskilnašar frį įstvinum og jafnvel misžyrminga.
Įstęša er til aš óska ašstandendum verksins til hamingju meš vel unniš meistaraverk.


Įtti Kastró ķslenskan föšur?

Nś er Fķdel Kastró ešur Tryggvi frį Borg, eins og sumir köllušu hann, fallinn frį. Mašur nokkur taldi vafa leika į ętterni hans. Sį hét Jón Grķmsson og var rįšsmašur hjį Įsbirni Ólafssyni, stórkaupmanni, en ég var sölumašur hjį honum sumrin 1970-72 og 1974-75. Sagan er žessi:

Ég snęddi gjarnan hįdegismat meš Įsbirni og gekk Jón um beina. Hann var žį į 79. aldursįri, fęddur 1893 og mikill vinur okkar bręšra allra.
Eitt sinn segir hann viš mig: "Žaš eru żmsir sem halda fram aš Kastró sé sonur minn." Ég tók žvķ fįlega en hann hélt įfram aš impra į žessu nęstu daga og fóru leikar svo aš ég innti hann eftir atvikum.
Sagšist hann žį įriš 1925 hafa hitt unga konu ķ ónefndum staš ķ Miš-Amerķku og hefšu tekist meš žeim góš kynni. Samfarar žeirra voru góšar en ég hirši ekki um aš lżsa žeim fyrir öšrum en Ólafi Gunnarssyni rithöfundi, ķ tveggja manna spjalli. Jón tjįši mér aš hann myndi gangast viš Kastró žegar og ef žess yrši óskaš.

Mér žóttu žetta allmikil tķšindi og hugšist fį botn ķ mįliš. Hringdi ég žvķ til Valdimars Jóhannessonar, ritstjóra Vķsis og greindi honum frį mįlinu.

Sķšdegis daginn eftir kom Jón inn ķ söludeildina, stešjaši beint aš borši mķnu og segir formįlalaust: "Mikinn andskotans grikk gerširšu mér ķ dag."
Ég setti upp furšusvip og spurši hvaš hann ętti viš.
"Žś hringdir og žóttist vera blašamašur frį Vķsi og spuršir formįlalaust hvort žaš vęri rétt aš ég vęri fašir Kastrós."
Ég fór aš skellihlęja og spurši ķ forundran hverju hann hefši eiginlega svaraš.
"Ja, eitt er vķst, aš ekki hefur hann žetta helvķtis kommśnistavesen ķ föšuręttina", sagši hann.
Ég innti hann eftir žvķ hver blašamašurinn hefši veriš og mundi hann ekki nafniš. Ég spurši hvort žaš gęti veriš Valdimar Jóhannesson og svaraši jón: "Hann žóttist heita žaš."
Ég sór og sįrt viš lagši aš ég hefši ekki hringt, en Jón var sannfęršur um aš ég hefši įtt hlut aš mįli og tjįši mér aš hann hefši neitaš aš gangast viš piltinum.

Jón Grķmsson var einstakur öšlingur, barngóšur meš afbrigšum og traustur vinur žeim sem öšlušust vinįttu hans. Hann var sagnamašur mikill og sagši aš eigin įliti jafnan satt.


Sętindi, plast, Mjólkursamsalan og önnur matvęlafyrirtęki

Ég er alinn upp į mjólk eins og flestir Ķslendingar. Fašir minn var meš 40-50 kżr ķ fjósi žegar mest var og fengum viš žvķ stundum kżrslįtur sem er öllu slįtri betra. Einkum žóttu mér nżsošnar kżrvambir hreinasta lostęti žegar ég var barn.
Enn eru Ķslendingar mikil mjólkurneyslužjóš og Mjólkursamsalan sér til žess aš afurširnar séu fjölbreytilegar. Fyrirtękiš leggur rķka įherslu į hollustu żmissa gerla svo sem abt-gerla, enda er abt-mjólk hreinasta lostęti.
Ekki skal žvķ neitaš aš efasemdir hafa sótt į marga vegna tvenns: Mjólkursamsalan framleišir einatt of sętar afuršir meš žvķ aš śša ķ žęr sykri eša öšrum efnum. Sķšan eru žaš neytendaumbśširnar. Žęr eru śr plasti - einhverjum mesta ógnvaldi mannkyns um žessar mundir.
Ég gerši mér grein fyrir žvķ hversu varasamt žetta er žegar ég varš hvaš eftir annaš fyrir žvķ aš mjóir žręšir virtust losna śr plastbauknum sem ég įt śr meš plastskeiš og hefši ég aušveldlega getaš kyngt žeim. Ef til vill hefši ekki munaš mikiš um žessar plastagnir mišaš viš hvaš plastefnin eru algeng. En allur er varinn góšur.
Er ekki kominn tķmi til aš Mjólkursamsalan og ašrir framleišendur matvęla taki į žessum mįlum - of miklum sętindum ķ flestum tegundum mjólkurvara og plastumbśšunum?


Śrslit ķ nįnd

Ķ morgun gagnrżndi Bjarni Benediktsson žau ummęli Katrķnar Jakobsdóttur aš staša Rķkissjóšs vęri žrengri en bśast mętti viš. Žaš vakti jafnframt athygli aš Benedikt Jóhannesson tók undir žessi ummęli og sagši ķ hįdegisfréttum Rķkisśtvarpsins aš Alžingi hefši fariš óvarlega ķ lagasetningum undir žinglok (tślkun undirritašs).
Ķ umręšužętti Rįsar tvö į sunnudagsmorgun var žeirri skošun varpaš fram aš formašur Sjįlfstęšisflokksins vęri oršinn einangrašur og skynjaši ekki žann öldugang sem nś er ķ žjóšfélaginu. Getur veriš aš sś einangrun eša firring komi einni ķ ljós žegar hann hefur lżst stöšu Rķkissjóšs aš undanförnu?
Žótt Bjarni segi aš skattatekjur aukist um 10 milljarša į nęsta įri telur Benedikt aš stašan sé jafnvel tugum milljarša verri en menn hafa haldiš.
Žetta minnir óžęgilega į žį umręšu sem varš į fundi sem Višreisn bošaši til ķ ašdraganda kosninganna og fjallaši um hugmyndir um myntrįš. Žį var dregin upp mynd af 5 įra fjįrmįlaįętlun Alžingis žar sem framlög til vegamįla voru tekin sem dęmi um óraunsęjar hugmyndir og stęšist įętlunin vart skošun žegar hśn vęri athuguš nįnar.
Žvķ mišur hefur ótal margt veriš flausturslegt og unniš af lķtilli gjörhygli eša mikilli vanžekkingu į valdatķma rķkisstjórnar Sjįlfstęšis- og Framsóknarflokks. Eitt dęmiš er vanrękslan ķ uppbyggingu innviša samfélagsins, stytting framhaldsskólanįms sem skilar takmörkušum įrangri (lengir jafnvel hįskólanįmiš sem žvķ nemur), innheimta komugjalds eša ašrar ašferšir til žss aš byggja upp innviši feršažjónustunnar o.s.frv. Žar sżndi Alžingi af sér hversu žingiš var lķtils megnugt og jafnvel žingmenn, sem hafa tališ sig fremur skynsama, fóru į flug vegna furšulegra hugmynda um helgan rétt hér og žar o.s.frv.
Žaš er nś ljóst aš mikiš reynir į formenn žeirra flokka sem nś sitja į rökstólum ef skynsamleg nišurstaša į aš nįst.


Vangaveltur um kjördęmi og kjörmenn

Fréttin um aš forsetaframbjóšandi demókrata ķ Bandarķkjunum hafi fengiš fleiri atkvęši en frambjóšandi Repśblikana ętti ekki aš koma Ķslendingum į óvart. Kjörmannakerfiš sį til žess. Žaš er ekki óskylt kjördęmakerfi Ķslendinga žar sem sums stašar eru fęrri kjósendur aš baki hverjum žingmanni en annars stašar.
Žótt žvķ sé haldiš fram aš naušsynlegt sé aš tryggja hagsmuni fįmennra rķkja og kjördęma er žetta meš żmsum hętti skrumskęling lżšręšisins.
Nś stendur yfir undirskriftasöfnun žar sem skoraš er į alla kjörmenn Bandarķkjanna aš kjósa frambjóšanda demokrata. Stenst žaš bandarķsk lög? Fróšlegt vęri aš fį svar viš žessari spurningu.


Įbending til blindra og sjónskertra sem enn hafa ekki kosiš

Kęru félagar,

 

Kjörsešilllinn ķ įr er nokkuš frįbrugšinn žvķ sem veriš hefur aš žvķ leyti aš hann er mjög langur.

Blindraletriš sem greinir bókstaf flokkanna er efst į sešlinum fyrir nešan viškomandi reit. En žaš er svo dauft aš ég ķmynda mér aš żmsir, sem eru meš skert skyn ķ fingrum eigi erfitt meš aš lesa śr žvķ.

Mig minnir aš hiš sama hafi veriš upp į teningnum viš sķšustu Alžingiskosningar. Žį var vakin athygli į žessu.

Blindraletriš er ķ raun svo dauft aš įstęša er aš staldra viš og kanna hvort rétmętt vęri aš kęra kosningar vegna ófullnęgjandi kjörgagna.

Ég geri rįš fyrir aš Kassageršin hafi žrykkt blindraletrinu į spjöldin. Žeir hljóta aš hafa yfir betri bśnaši aš ręša til žess aš skerpa punktana ögn.

Fróšlegt vęri aš fį umręšu um žetta hér į Blindlist. Hvernig fara žeir aš sem lesa hvorki blindraletur né sjį listabókstafina?

Bestu kvešjur,

Arnžór Helgason

 

 

-- 
---

Arnžór Helgason, 
Vinįttusendiherra/Friendship Ambassador
Formašur/chairman
Kķnversk-ķslenska menningarfélagsins
Icelandic Chinese Cultural Society
Tjarnarbóli 14,
170 Seltjarnarnesi.
Sķmi | Phone: +354 5611703
Farsķmi | Mobile: +354 8973766
arnthor.helgason@simnet.is
arnthor.helgason@gmail.com
kim@kim.is

http://kim.is
http://arnthorhelgason.blog.is
http://hljod.blog.is

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband