rymskvia vaknar af yrnirsarsvefni

fyrrakvld var gamanpera Jns sgeirssonar, rymskvia, flutt Norurljsal Hrpu vi mikinn fgnu heyrenda. Var hn svo - ru sinni flutt grkvld og tlai allt um koll a keyra lok sningar, slk var hrifning heyrenda.

fstudagsblai Morgunblasins 26. oktber, fjallai Gurn Erlingsdttir um sninguna.

    1. Brot r umfjllun Gurnar

g skil ekki af hverju rymskvia hefur ekki veri sett oftar upp. a eru ekki til margar slenskar perur og gamanperan rymskvia var s fyrsta sem sett var svi. etta er alveg frbr pera sem snd var fyrsta og eina skipti svii 1974, segir Bjarni Thor Kristinsson, bassi sem leikstrir rymskviu sem flutt verur Norurljsasal Hrpu kvld og anna kvld kl. 20.

Bjarni segir a hfundur rymskviu, tnskldi, Jn sgeirsson, hafi fagna 90 ra afmli nveri og a hefi tt tilhlilegt tilefni ess og 100 ra fullveldis slands a setja peruna svi aftur.

a er miki lagt sninguna sem skartar tta gum einsngvurum auk Hsklakrsins sem fer me hlutverk sa og ursa. krnum syngja 70 manns og 40 manna Sinfnuhljmsveit unga flksins sr um tnlistina, segir Bjarni Thor og btir vi a mikil hersla hafi veri lg a breyta Norurljsum Hrpu framrstefnulegt leikhs og a veri spennandi a sj hvernig horfendur taki eim breytingum.

Stjrnandi rymskviu er Gunnsteinn lafsson, stjrnandi Hsklakrsins. Einsngvarar perunni eru au Gumundur Karl Eirksson baritnn hlutverki rs, Keith Reed bassa-baritnn hlutverki ryms, Margrt Hrafnsdttir spran hlutverki Freyju og Agnes orsteinsdttir mezzspran hlutverki Grmu. orsteinn Freyr Sigursson tenr syngur hlutverk Heimdallar, Eyjlfur Eyjlfsson tenr hlutverk Loka, Gunnar Bjrn Jnsson hlutverk 1. ss og Bjrn r Gumundsson hlutverki 2. ss.

peran rymskvia fjallar gamansaman htt um a egar rumuguinn r uppgtvar a hamar hans, Mjlnir, er horfinn. rymur ursadrottinn hefur rnt Mjlni og heimtar Freyju lausnargjald en hn er fanleg til ess a frna sr fyrir hamarinn. r bregur a r a fara til Jtunheima kvenmannsgervi v skyni a endurheimta vopn sitt fylgd Loka Laufeyjarsonar.

    1. Upplifun undirritas

Undirritaur fr rymskviu ri 1974 og hreifst svo a hann hefur veri haldinn rymskviuheilkenninu san. egar perunni var tvarpa sumardaginn fyrsta (sennilega 1977) hljritai g flutninginn og hef hlusta -ru hverju san valda kafla.

egar ljst var a peran yri snd rifjai g upp gmul kynni og uru au enn krari. Hver laglnan og aran rifjaist upp fyrir mr og r var nr skefjalaus tilhlkkun.

    1. Hvernig tkst svo til?

g fr grkvld samt sonarsyni og vinkonu okkar a njta perunnar sennilega 7. skipti, en mr telst til a g hafi fari 6 sinnum hana ri 1974. Eln, kona mn, hafi fari kvldi ur samt sonarsyni og naut sningarinnar heillaist af perunni.

Flutningurinn st fyllilega undir vntingum. Ljst var a tnskldi hafi gert msar breytingar verkinu og ttu mr r flestar til bta.

a var mikill munur flutningi rymskviu fr v a Jn sgeirsson stjrnai flutningnum jleikhsinu fyrir 44 rum. var gangur verksins nokkru hgari en undir stjrn Gunnsteins lafssonar og kr jleikhssins hljmai me allt rum htti en Hsklakrinn, ar sem ungar raddir setja svip sinn flutninginn. Segja verur hverja sgu eins og er a flutningurinn var stundum unaslegur.

    1. hrifin

Undir eins hinu magnaa upphafi perunnar fr hugurinn flug og undirritaan langai mest a syngja me. En ar sem nokku skorti fegur raddar hans hlt hann aftur af sr til a spilla ekki ngju sessunauta sinna.

En iulega sl hann taktinn og bri varirnar sng innra me sr.

Hmarki ni sngglei mn egar kom a lokaarunni. gat g ekki hami mig en sng ttund lgra en krinn sjlfur og ekki af miklum raddstyrk, enda hefur hann dvna nokku me aldrinum.

    1. Frammistaan og umgjrin

Ungvii krnum og hljmsveitinni, sem hafi einnig a skipa nokkrum atvinnumnnum, st sig a flestu leyti frbrlega. Gunnsteinn stri perunni af mikilli rggsemi svo a efni hennar komst vel til skila.

Einsngvarar ttu ga spretti. Eins og venjulega var fremur erfitt a greina textann stundum eins og gengur og gerist egar perur eru fluttar slensku.

Leikstjrn og svissetning var til mikillar fyrirmyndar. mislegt var frt til ntmahorfs. annig virtust Jtunheimar vera allsherjar eiturlyfjabli og greinilegt var a r og fleiri ttu talsverum viskiptum. Allt jk etta ngju horfenda.

Gunnsteinn miklar akkir skyldar fyrir etta einstaka framtak sitt. Um hitt m san spyrja hvers vegna skpunum slenska peran skyldi ekki taka rymskviu upp a nju tilefni af nris afmli Jns sgeirssonar. stainn hljtum vi a vnta ess a einhver eirra pera, sem eftir hann liggja og hafa ekki veri fluttar, veri tekin til sningar.

    1. A lokum:

Astandendum llum eru frar einlgar akkir fyrir gott menningarafrek og tnskldinu akka g af heilum hug fyrir a hafa gefi jinni menningarvermti, peruna rymskviuheilkenninuEf nokku getur auki huga slendinga menningarsgu sinni eru a verk eins og rymskvia.


Jafnrttisbartta kvenna

Enn er runninn upp kvennafrdagur slandi. Vonandi verur hann einn liur ess a skila konum fram barttunni gegn ofrki karla.

ri 1975, 16. oktber, komum vi Pll brir samt flgum okkar, Lrusi Grtari lafssyni og Magnsi Karel Hannessyni heim r mikilli Knafer.
Daginn eftir fr g eins og r var gert fyrir tma Hsklanum og a fyrsta sem g frtti var kvrunin um kvennafrdag ea kvennaverkfall fstudaginn 24. okt. Mr tti etta strkostleg hugmynd.
g minnist ess a sumar rosknar konur voru ekki hrifnar. egar g spuri mur mna hvor hn tlai ekki fundinn brst hn rei vi og sagi a sr fyndist lti gert r hlutverki hsmra me essu upptki. Reyndar hafi a einnig fari sinni henni egar rausokkur fru a tala um srstaka kvennamenningu. Hn taldi sna menningu hluta af slenskri menningu en ekki eitthvert srfyrirbri.
Ekki rifja g etta upp henni til lasts, enda heyri g hana iulega gera glegt gys a karlmnnum.
Eitt sinn sat hn spjalli vi vinkonu sna, en vi synir eirra vorum og erum enn gir vinir. Tluu r m.a. um bjargarlleysi karlmanna og tldu vst a vi djum frekar r hungri en a vi reyndum a bjarga okkur vi matseld, ef r fllu fr ur en einhverjar konur tkju vi okkur.
"a er a, eins og Andri saksson sagi iulega."
g minnist ess a hn fann til me einstum konum Vestmannaeyjum sem hu hara barttu til ess a sj sr farbora. Sem ung kona urfti hn a berjast fyrir jafnhu kaupi vi verslunarstrf og karlmenn fengu og ekki batnai standi egar hn kva a taka blprf. Fundu karlmenn henni a til vansa og hldu sumir v fram a konur gtu a ekki. En hn beitti eim rkum sem afvopnuu og tk auvita blprfi.
Til hamingju me daginn, allar slands konur.


trlegt miskunnarleysi slenskra yfirvalda

a er einatt yngra en trum taki a fylgjast me v hvernig slensk yfirvld mehndla flttaflk sem er ekki srstaklega boi til landsins.
Flki er vsa r landi me smbrn og engu skeytt hva um a veruur.
Sum eirra landa sem slensk stjrnvld telja rugg eins og rak og ran, eru a svo sannarlega ekki. Krdar eiga sr ekkert furland og hafa eir barist ratugum saman fyrir sjlfsgum mannrttindum eirra. Strveldin hafa hins vegar kvei hvernig Krdar eiga a haga sr og lta sr lttu rmi liggja tt sgur um ofsknir hendur Krdum og rum jernum berist manna og milli og fjlmilar fjalli um r.
Heimsmenningin hefur ori til vegna flutninga flks landa milli.
Grikkir eru taldir ein elsta menningarj Evrpu og ar er enn grsk menning tt landi hafi hundruum ea sundum rum saman veri vettvangur einhverra mestu landflutninga sgunnar.
N egar jir heims horfast augu vi hlnandi loftslag og afleiingar ess, hljtum vi a spyrja hver s rttur ja til a loka landamrum snum fyrir flki vergangi.
slendingar urfa erlendu flki ef hgt a vera a halda uppi slensku velferarkerfi. etta veit flk sem ttingja elli- og hjkrunarheimilum og etta vita einnig eir sem urft hafa sjkravist a halda.
Hver hefi byrg slendinga ori ef barn hjnanna, (ea eru au hjnaleysi) hefi andast hrakhlum vegna ngrar hjkrunar?
sleningar ttu einhvern tma a lesa sguna um miskunnsama Samverjan. Hann var hvorki kristinn n Gyingur og sennilega allt of skynsamur til a netjast trarbrgum sem byggja Gus lgum sem mennirnir hafa sami og halda fram a semja gr og ergi til ess a bjarga eigin sluheill.

Hva eru menn a hugsa?

undanfrnum misserum hefur margoft komi fram a slenska vegakerfi s komi a olmrkum. Leidd hafa veri rk a v a nausynlegt s a leggja vegatolla til ess a fjrmagna umbtur va um land.

er vita a innan skamms arf a rast ger nrra Hvalfjararganga ar sem umfer um gngin nlgast olmrk.

Hva var v til fyrirstu a innheimta fram gjld a eim sem aka essi gng og safna annig sarpinn?

sland er fmennt land og v eru litlar lkur a str og flug fyrirtki, sem starfa heims vsu hafi huga a leggja f slenska vegakerfi. Va erlendis hafa strfyrirtki hasla sr vll essu svii og innheimta kostna a mestu me vegatollum. slendingar, sem sj ofsjnum yfir vegagjldum, virast ngu framtakslitlir til a svfa slka umru og halda v fram a vera me ntt jvegakerfi.

tla menn a halda fram a tjasla holu ar og holu hr? Skrasta dmi um hgaganginn er Berufjrurinn og framkvmdirnar ar.

N urfa samgngurherra og Alingi a taka honum stra snum og lta verkin tala.


Af hverju skammast hlaunaflki sn fyrir rkidmi?

N hefur enn einusinni gosi upp umran um launhelgar vegna launa eirra sem betur mega sn, eftir a vefsan tekjur.is var opnu.

a er raun merkilegt a eir, sem afla sr hrri tekna en almenningur kost , su ekki stoltir af velgengni sinni. Reynslan snir a msir eirra reyna me llum rum a komast hj v a greia sinn skerf til jflagsins. a er ess vegna sem skattrepunum er htta me eim htti sem raun ber vitni. Afleiingin verur v s a hin breiu bkin samflaginu, vera alglaunaflk, rorku- og lfeyrisegar og Sjlfstisflokkurinn stendur vr um ennan hp.

ofanverri sustu ld vakti athygli egar tgerarmaurinn og fiskverkandinn, Soffanas Cecilsson Grundarfiri lsti v a hann nyti ess a greia skatta til samflagsins. Hvenr hefur slk yfirlsing hljma r munni nlifandi einstaklinga slandi sem vita ekki aura sinna tal?

g hef ur greint fr v a ofanverum 7. ratug sustu aldar bar a til tinda Vestmannaeyjum, egar skattaskrin var lg fram, a vinkona okkar, sem vann einni fiskvinnslustinni, tti a greia jafnha skatta og einn forstjrinn Vestmannaeyjum. Vorkenndu menn forstjranum innilega fyrir a sem hann bar r btum og ttuust a hann missti hsi sitt., blftkur maurinn!:)

Um svipa leyti leitai verkamaur nokkur, sem enn er lfi, til Helga Benediktssonar, fur mns, og ba hann a hjlpa sr a kra skattalgur snar, en hann hafi a veri a mestu atvinnulaus ri ur. Pabbi geri a og llum til mikillar furu voru lgurnar teknar aftur.

essum tma var hvr umra Vestmannaeyjum meal almennings um etta himinhrpandi rttlti og n bregast tekjuhir einstaklingar og varmenn eirra vi me v a freista ess a ur nefndri vefsu veri loka.

Gagnsi er nausynlegt og er sennilega skrra en flest anna til a tryggja a heiarlega veri a verkum stai utan og innan vinnustaa.


Steinar sem lagir eru gtu flks - iggjendur ea olendur?

Stundum uppllifi g sjlfan mig sem fimmta flokks egn ea rkast slensku samflagi, en reyni iulega a hrinda essari tilfinningu fr mr.
Sannast sagna er eins og ekki s gert r fyrir kvenum hpum sem tttakendum, heldur sem eins konar iggjendum.
Njasta dmi er Kolviur. Vi hjnin hfum huga umhverfismlum og kvum a kolefnisjafna flugferir okkar milli Krtar og slands. egar g fr inn su Kolviar kom ljs a tfyllingarvlin var a msu gersamlega agengileg. Meal annars birtust einhverjir stafir skjnum sem hvorki talgervill n blindraleturstki nmu.
Slkar hindranir vera vegi mnum hverri viku.
Anna dmi:
g tla a f mr snarl tilteknum veitingasta kvld samt gvini mnum. Matseillinn er ekki agengilegur.

g hef heyrt a nsta ea ar nsta ri veri heimsing blindra haldi hr landi. Blindraflagi virist hvorki hafa getu n huga til a ta vi agengismlum netheimum slands. Af hverju tli flagi skipi ekki agerahp essu mli?


Fasbkin ntti til nskrifa

Morgunblainu dag er grein eftir Jn Steinar Gunnlaugsson, lgfring og v. hstarttardmara. Fjallar hann ar um fasbkarsvi €žKarlar gera merkilega hluti“.
Samkvmt greininni virist helsta markmi svisins a ata hann auri.
Ef rtt er a kona hafi stofna suna og a einkum konur tji sig ar um persnu lgfringsins, eins og greinin fjallar um, verur a segjast sem er a sa essi er astandendum ekki til neins sma. Gfuryri og nirandi ummli samt vieigandi munnsfnui eru engum til sma. etta er galli fasbkarinnar. Oft reynist erfitt a halda uppi rkrum um mlefni landi stundar ar sem einatt vera einhverjir til ess a spilla eim me gfuryrum og mlsaskap.

Skrumskling ea skemmtun?

Auglsingastofum tekst stundum a skemmta flki me miss konar oraleikjum. Heldur virist hafa fjara undan essari leikfimi.
N er ori tsku a breyta nafnorum sagnor:
Hj hverjum tankaru blinn inn?
Me hverju tlaru a dekka blinn inn?
Anna afbrigi:
a borgar sig a dekkja blinn me ......

Hugsanlegt er a olfalli bjargi arna einhverju og a v urfa foreldrar a hyggja?
tli menn eigi eftir a heyra spurningar og svr eins og essi?

g arf a brjsta barni - barninu!
Viltu ekki drekkja barninu - ea Viltu ekki drekka barni?

Svona mtti lengi telja en verur hr lti staar numi.


Hvernig ber a haga sr ntma samskiptum?

egar g var vi umferlisnm borginni Torquay Devonskri Englandi fyrir 40 rum geri g mr fyrst grein fyrir v a g vri ekki eins og flk er flest. Var g kallaur sagnamaurinn. Sem betur fer voru fleiri einstaklingar ar slku marki brenndir.

essi tilfinning mn hefur gerst a undanfrnu og niurstaa mn er s a rast ekki persnuleikabreytingu r essu.
a er eitt sem g hef ori var vi rkari mli en ur og frist stugt aukana. Flk hefur ekki lengur thald samrur nema r su flgnar stuttum og hnitmiuum skoanaskiptum.
g er alinn upp vi rka sagnahef og hva eina var fur mnu og rum skyldmennum og vinum a sguefni. g stend sjlfan mig a v a segja msar sgur og a gerist oftar a vimlandi hverfur brott - jafnvel tt vart s liin mnta og tlu saga s stutt. annig var mr bent a gr a vimlandinn vri ekki lengur stanum.

Sem betur fer eru enn nokkrir sagnamenn eim fmenna hpi sem g umgengst og virumst vi njta hver annars sagna. En ol vimlenda virist fara vaxandi eftir v sem tmar la fram.


or er allt sem arf - Hrainn og grgin meginorsk loftslagsbreytinga

Allt of oft heyrist a slendingar urfi ekki a hafa hyggjur af hlnun jarar. Vi sum svo fir og smir a a muni ltt um ann skepnuskap sem vi stundum gagnvart umhverfinu.
Hr eru nokkrar tillgur flki og stjrnvldum til umhugsunar:

1. Vilji menn draga r mengun n ess a skaa hagsmuni sjlfra sn geta eir hafist handa og dregi r umferarhraa.
Hmarkshraa bjum mtti fra niur 30-40 km klst.

2. Hmarkshrai jvegum veri ekki meiri en 70 km/klst.

3. Landflutningar me fisk veri aflagir og siglingum komi stainn.

4. Jarefnaeldsneyti eins og dsel og bensn veri skattlagt hlutfalli vi eyslu bifreia.

5. Hraa veri sem unnt er fyrirhuguum orkuskiptum.

6. Dregi veri mjg r komum skemmtiferaskipa til landsins.

7. Unni veri markvisst a v a hamla gegn auknum feramannafjlda.

8. Hagvaxtartlur veri endurskoaar. Me rttkum agerum eins og eim se mhr eru lagar til, hlytist meiri sparnaur en vi gerum okkur fljtu bragi grein fyrir.

9. Fari veri ofan saumana v hvernig haga skuli innflutningi vissra tegunda matvla til landsins.

10. Hafin veri markviss uppbygging vistvns bahsnis me sjlfbrni huga.


mbl.is Hafinu stafar htta af hlnun jarar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband