Skßlholt eftir Gu­mund Kamban kvikmynda­?

═ kv÷ld flutti ┌tvarpsleikh˙si­ Skßlholt eftir Gu­mund Kamban Ý ■ř­ingu Vilhjßlms Ů. GÝslasonar. Hljˇ­riti­ var frumflutt ß jˇlum ßri­ 1955. Helstu leikendur voru HerdÝs Ůorvaldsdˇttir, Rˇbert Arnfinnsson, Ůorsteinn Í. Stephensen og ArndÝs Bj÷rnsdˇttir. Fleiri kunnir leikarar komu vi­ s÷gu.

Ůessi ßtakanlegi harmleikur Gu­mundar Kambans Ý frßbŠrri leikstjˇrn Lßrusar Pßlssonar, snerti ˇneitanlega vi­kvŠma strengi Ý huga hlustandans. T˙lkun ■eirra fj÷gurra leikara, sem nafngreindir voru Ý upphafi ■essa pistils, var me­ ■eim ßgŠtum a­ vart getur betri leik Ý ˙tvarpi fyrr e­a sÝ­ar.

Hljˇ­rit ■etta, sem er fari­ a­ nßlgast sextugt, er fyrir margra hluta sakir merkilegt. Ůa­ gefur gˇ­a mynd af ■eirri a­st÷­u sem fyrir hendi var til hljˇ­ritana og jafnframt ■eim tˇnlistarsmekk og ■vÝ ˙rvali sem menn h÷f­u ˙r a­ mo­a.

Sem millistef var notu­ orgel˙tsetning Pßls ═sˇlfssonar ß stefi ˙r ŮorlßkstÝ­um. ═ lok leikritsins heyr­ist brot ˙r sßlmi HallgrÝms PÚturssonar, sem almennt gengur undir nafninu "Allt eins og blˇmstri­ eina". Var ■a­ vi­ orgelundirleik, en ekki er vita­ til ■ess a­ Brynjˇlfur biskup hafi lßti­ setja orgel Ý dˇmkirkju ■ß sem hann lÚt reisa og rifin var sk÷mmu eftir a­ Skßlholtssta­ur laska­ist Ý jar­skjßlftunum ßri­ 1784, enda var ■ß kirkjan or­in f˙in af vi­haldsleysi og gestum og gangandi lÝfshŠttuleg.

Ůessi harmsaga Ragnhei­ar og Da­a hefur or­i­ řmsum til Ýhugunar. Skrifa­ar hafa veri­ skßlds÷gur, ort ljˇ­ og jafnvel hafa mi­lar or­i­ til ■ess a­ "sannleikur mßls ■eirra Da­a og Ragnhei­ar" hefur liti­ dagsins ljˇs svo a­ vart velkjast menn Ý vafa um ■a­ hva­ ger­ist. Mi­a­ vi­ hljˇ­rit, sem birt voru af mi­ilsfundum ß 8. ßratugnum, var t˙lkun Ůorsteins Í. Stephensen ß Brynjˇlfi biskupi fremur sannfer­ug, en ■ˇ haf­i hann ekki heyrt ■essi hljˇ­rit. Gu­mundur Kamban hefur vŠntanlega me­ leikriti sÝnu haga­ or­um persˇnu biskups ■annig a­ vart var­ komist hjß ■vÝ a­ beita ÷llum ■eim hroka og yfirlŠti sem leikarinn gat lßti­ Ý tÚ.

Vi­ endurflutning ■essa hljˇ­rit leitar řmislegt ß hugan og skal n˙ varpa­ fam ■remur till÷gum:

Handritsh÷fundar Ýslenskir Šttu a­ Ýhuga hvort ekki vŠri rÚtt a­ endurgera Skßlholt. Fara mŠtti ■ß lei­ a­ hljˇ­rita leikriti­ a­ nřju fyrir ˙tvarp og haga ■ß tˇnlistarfvali me­ ÷­rum hŠtti en gert var ßri­ 1955. N˙ vita menn gerr um tˇnlist 17. aldar ß ═slandi en menn vissu ■ß og ■ara a­ auki vita menn n˙ hvernig Ýslenska ■jˇ­lagi­ vi­ ß­ur nefndan sßlm HallgrÝms var afskrŠmt me­ ■vÝa­ breyta einni nˇtu laglÝnunnar, ■egar ■a­ var undirb˙i­ til ˙tgßfu sßlmabˇkar ß sinni tÝ­. Ůa­ hefur Smßri Ëlafsson sanna­, svo a­ ˇyggjandi mß telja.

Einnig mŠtti hugsa sÚr a­ gera um ■essa atbur­i r÷­ sjˇnvarps■ßtta. Ůß fengju handritsh÷fundar a­ spreyta sig ß sÝgildu vi­fangsefni, sem ß rŠtur a­ rekja til fortÝ­ar ■jˇ­arinnar. ┌r ■vÝ gŠti or­i­ sÝgilt meistaraverk, ef vel tŠkist til.

Ůri­ja tillagan er s˙ a­ saga ■eirra Ragnhei­ar og Da­a yr­i kveikjan a­ nřju leikverki sem sami­ yr­i handa ■eim HerdÝsi Ůorvaldsdˇttur og Rˇbert Arnfinnssyni. S÷gu■rß­urinn gŠti or­i­ einhvers onar Švisaga aldra­ra einstaklinga sem fengu ekki a­ njˇtast fyrr en hausta tˇk. Ůau Rˇbert og HerdÝs vŠru vÝs til a­ t˙lka vel sami­ handrit me­ ■eim hŠtti a­ hverjum manni yr­i ˇgleymanlegt, hvort sem um yr­i a­ rŠ­a flutning Ý sjˇnvarpi, ˙tvarpi e­a ß leiksvi­i.

═slendingar hafa um hrÝ­ veri­ of uppteknir af ■vÝ a­ endurgera nřlega ˙tgefnar skßlds÷gur sem sjˇnvarps■Šttii. Mßl er a­ linni.


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband