rlahald og okur slandi - jarskmm

Samtal eirra ins Jnssonar og Arthrs Bjrgvins Bollasonar Morguntgfu Rkistvarpsins dag var um margt athyglisvert.
eir rddu m.a. um jarmynd og a ljst vri a mislegt hefi ekki breyst hr landi eftir hrun, ea jafnvel versna.
Arthr Bjrgvin, sem er aulvanur leisgumaur og hefur fylgt fjlmrgum jverjum hinga til lands, sagi a fjlmargir slendingar hefu fengi glju augun egar uppgangurinn ferajnustunni hefi hafist ri 2012. Fullyrti hann a slendingar okruu erlendum feramnnum og mislegt vri verlagt um of.
Sjlfsagt geta msir slendingar bori vitni um slkt okur, einkum egar ver veitinga hr landi er bori saman vi sambrilega jnustu Evrpu. a einnig vi um gistingu.

hverjum degi berast njar frttir um okur tlendingum.
nefndu thverfi Reykjavkur leigja 12 manns herbergi. ar meal eru ung hjn sem starfa vi in sna um nokkurt skei hr landi.
au ba litlu herbergi ur nefndu hsi og tli au hafi ekki agang a eldhsi samt 10 rum. au greia 100.000 kr mnui fyrir essa herbergiskytru.
Samkvmt v tti eigandi essa stra einblishss hafa um 1,2 milljnir mnui tekjur.

etta er einungis eitt af mrgum dmum sem greint er fr hverjum degi.
slendingar fluttu hinga nauugt flk egar eir settust a um 800 eftir krist. Enn eru eir rlahaldarar.
a er jarskmm!


Tvskinnungshttur landsvirkjunar

Morguntgfu Rsar eitt var morgun athyglisvert vital vi starfsmann Landsvirkjunar um rafmagnsframleislu hr landi. Tilefni var riji orkupakki Evrpusambandsins sem rkisstjrnin virist tla a f Alingi til a stafesta.
spjallinu kom fram a Landsvirkjun seldi erlendum fyrirtkjum srstk skrteini ar sem votta er a rafmagnsframleislan s vistvn - grn - tt hn s framleidd me kolum ea kjarnorku.
egar eir inn og Bjrn spuru nnar kom ljs a hr er um svo kallaa kvtaslu a ra. Landsvirkjun selur skrteinin fyrir of fjr og fr v auki f til ess a framleia meiri orku:
annig kemur fram msum heimildum a rablar slandi su knir orku sem er framleidd me jarefnaeldsneyti ea jafnvel kjarnorku og undirrituum skilst a jafnvel hafi ur fyrr veri teki fram sundurliun orkureikninga hversu mikla kjarnorku menn greiddu fyrir.

etta kvtaframsal losunarheimilda hefur lngum veri umdeilt og er r raun afr gegn vistkerfi heimsins. Me essu mti geta reykspandi verksmijur haldi fram eins og ekkert hafi skorist vegna ess a jir eins og slendingar, sem eiga talsvert af hreinni orku, selja afltsbrf okurveri eins og pfarnir, sem urftu a fjrmagna byggingu Pturskirkjunnar Rm ldum ur.


slendingar eiga a htta essum "kjnaskap" og lta ara standa vi r skuldbindingar sem felast Parsarsamkomulaginu. Me slu afltsbrfanna hreinsa menn kannski samvisku viskiptamanna um lei og rist er gegn eirri run sem afltssalan hefur fr me sr.


Um ttager tvarpi

un danfrnum rum hafa nir dagskrrgerarmenn komi til sgunnar hj Rkistvarpinu. eir eru misjafnir eins og gengur, en margt gtt og ntskulegt hefur komi fr sumum eirra.
egar g hf a vinna fyrir tvarpi ri 1973 voru yfirleitt sendir tknimenn dagskrrgerarmanninum til halds og trausts. t r v kom einatt margt skemmtilegt. Vegna elis starfsins fr svo a vi tvburarnir frum a taka vitl n afskipta tknimanna, en eir su san um a klippa efni samkvmt tilsgn okkar. m geta ess a vi urum fyrstir til a nota snldutki til slkra hljritana. egar vi tilkynntum a vi vildum nota slk tki fr allt annan endann, en a lokum fllst yfirmaur tknideildarinnar etta eftir a tknimenn hfu mlt me v.
v var haldi fram a hvergi byggu bli vru menn svo vitlausir a nota slk tki fyrir tvarp. Sar komst g a v a Nagra-fyrirtki, sem framleiddi essi nungu og traustu segulbandstki sem tvarpi notai, fr a framleia frttamannatki upp r 1970 og var ar notast vi hljsnldur.
N virist etta heyra sgunni til. Dagskrrgerarmenn fara t um van vll einir sns lis og san sj sumir eirra um a klippa til efni sjlfir. raun ttum vi a tala um snyrtingu, v a skrin eru lngu af lg.
Mr hefur stundum ori hugsa til ess a tknimaur vettvangi hefi geta astoa reyndan dagskrrgerarmann annig a vitl hefu skila sr betur og kringumsturnar ea umhverfi skila sr til hlustenda.
Breska rkistvarpi, BBC, sendir iulega tknimenn me dagskrrgerarflki og verur einatt til mjg skemmtileg vms-hljmynd sem hefur ttargerina oft hrra stig, einkum ef hlusta er vmi.
Mikill munur er fjlmennum tvarpsstvum og slenska rkistvarpinu og samanburur v hpinn. En margir nir dagskrrgerarmenn standa sig me mestu pri og eiga hrs skili.


Hverju a tra?

Fjrmlasnillingurinn, nverandi forseti Bandarkja Norur-Amerku, sem nokkrum sinnum hefur veri bjarga fr gjaldroti vegna snilldarleysis sns, er nmfs.
N hefur hann lrt a af vini snum, forstisrherra sraels, a lta skjta vopna flk, sem hefur a mestu grjt til a kasta vel vara hermenn.
Mr verur stundum hugsa til fur mns, sem hlt v fram sustu r vi sinnar a Gu hefi fari offari egar hann bj mannkyni til.
Skringin var s a hann taldi a Gu hefi raun fari fram r sr, v a maurinn vri a flestu leyti hugkvmari en Gu og msar tiltektir mannsins gengju algerlega bga vi upphaflegt tlunarverk gus.
essu samhengi m spyrja nokkurra spurninga:

1. Ef Gu er skapari himins og jarar, hvers vegna bj hann til Satan, ea var Satan til ur en Gu var til?

2. Hvers vegna leyfi Gu illskunni a blmstra um alla jrina?

3. Hvers vegna kom Gu ekki veg fyrir a hvti maurinn afskrmdi mynd hans me v a ba til eitthva sem kennimenn klluu gus lg ea jafnvel Gus eigin lg, sem eir nttu sjlfum sr til afbtunar og ea styrktar?

4. Verur Gu fr um a sna runinni vi svo a mannkyni htti vi a tortma sjlfu sr?

a versta vi mannskrpi eins og nverandi forseta Bandarkjanna er a slk fyrirbri ta undir mannvonsku og heift sta hjlpris og samstu.


rymskvia vaknar af yrnirsarsvefni

fyrrakvld var gamanpera Jns sgeirssonar, rymskvia, flutt Norurljsal Hrpu vi mikinn fgnu heyrenda. Var hn svo - ru sinni flutt grkvld og tlai allt um koll a keyra lok sningar, slk var hrifning heyrenda.

fstudagsblai Morgunblasins 26. oktber, fjallai Gurn Erlingsdttir um sninguna.

    1. Brot r umfjllun Gurnar

g skil ekki af hverju rymskvia hefur ekki veri sett oftar upp. a eru ekki til margar slenskar perur og gamanperan rymskvia var s fyrsta sem sett var svi. etta er alveg frbr pera sem snd var fyrsta og eina skipti svii 1974, segir Bjarni Thor Kristinsson, bassi sem leikstrir rymskviu sem flutt verur Norurljsasal Hrpu kvld og anna kvld kl. 20.

Bjarni segir a hfundur rymskviu, tnskldi, Jn sgeirsson, hafi fagna 90 ra afmli nveri og a hefi tt tilhlilegt tilefni ess og 100 ra fullveldis slands a setja peruna svi aftur.

a er miki lagt sninguna sem skartar tta gum einsngvurum auk Hsklakrsins sem fer me hlutverk sa og ursa. krnum syngja 70 manns og 40 manna Sinfnuhljmsveit unga flksins sr um tnlistina, segir Bjarni Thor og btir vi a mikil hersla hafi veri lg a breyta Norurljsum Hrpu framrstefnulegt leikhs og a veri spennandi a sj hvernig horfendur taki eim breytingum.

Stjrnandi rymskviu er Gunnsteinn lafsson, stjrnandi Hsklakrsins. Einsngvarar perunni eru au Gumundur Karl Eirksson baritnn hlutverki rs, Keith Reed bassa-baritnn hlutverki ryms, Margrt Hrafnsdttir spran hlutverki Freyju og Agnes orsteinsdttir mezzspran hlutverki Grmu. orsteinn Freyr Sigursson tenr syngur hlutverk Heimdallar, Eyjlfur Eyjlfsson tenr hlutverk Loka, Gunnar Bjrn Jnsson hlutverk 1. ss og Bjrn r Gumundsson hlutverki 2. ss.

peran rymskvia fjallar gamansaman htt um a egar rumuguinn r uppgtvar a hamar hans, Mjlnir, er horfinn. rymur ursadrottinn hefur rnt Mjlni og heimtar Freyju lausnargjald en hn er fanleg til ess a frna sr fyrir hamarinn. r bregur a r a fara til Jtunheima kvenmannsgervi v skyni a endurheimta vopn sitt fylgd Loka Laufeyjarsonar.

    1. Upplifun undirritas

Undirritaur fr rymskviu ri 1974 og hreifst svo a hann hefur veri haldinn rymskviuheilkenninu san. egar perunni var tvarpa sumardaginn fyrsta (sennilega 1977) hljritai g flutninginn og hef hlusta -ru hverju san valda kafla.

egar ljst var a peran yri snd rifjai g upp gmul kynni og uru au enn krari. Hver laglnan og aran rifjaist upp fyrir mr og r var nr skefjalaus tilhlkkun.

    1. Hvernig tkst svo til?

g fr grkvld samt sonarsyni og vinkonu okkar a njta perunnar sennilega 7. skipti, en mr telst til a g hafi fari 6 sinnum hana ri 1974. Eln, kona mn, hafi fari kvldi ur samt sonarsyni og naut sningarinnar heillaist af perunni.

Flutningurinn st fyllilega undir vntingum. Ljst var a tnskldi hafi gert msar breytingar verkinu og ttu mr r flestar til bta.

a var mikill munur flutningi rymskviu fr v a Jn sgeirsson stjrnai flutningnum jleikhsinu fyrir 44 rum. var gangur verksins nokkru hgari en undir stjrn Gunnsteins lafssonar og kr jleikhssins hljmai me allt rum htti en Hsklakrinn, ar sem ungar raddir setja svip sinn flutninginn. Segja verur hverja sgu eins og er a flutningurinn var stundum unaslegur.

    1. hrifin

Undir eins hinu magnaa upphafi perunnar fr hugurinn flug og undirritaan langai mest a syngja me. En ar sem nokku skorti fegur raddar hans hlt hann aftur af sr til a spilla ekki ngju sessunauta sinna.

En iulega sl hann taktinn og bri varirnar sng innra me sr.

Hmarki ni sngglei mn egar kom a lokaarunni. gat g ekki hami mig en sng ttund lgra en krinn sjlfur og ekki af miklum raddstyrk, enda hefur hann dvna nokku me aldrinum.

    1. Frammistaan og umgjrin

Ungvii krnum og hljmsveitinni, sem hafi einnig a skipa nokkrum atvinnumnnum, st sig a flestu leyti frbrlega. Gunnsteinn stri perunni af mikilli rggsemi svo a efni hennar komst vel til skila.

Einsngvarar ttu ga spretti. Eins og venjulega var fremur erfitt a greina textann stundum eins og gengur og gerist egar perur eru fluttar slensku.

Leikstjrn og svissetning var til mikillar fyrirmyndar. mislegt var frt til ntmahorfs. annig virtust Jtunheimar vera allsherjar eiturlyfjabli og greinilegt var a r og fleiri ttu talsverum viskiptum. Allt jk etta ngju horfenda.

Gunnsteinn miklar akkir skyldar fyrir etta einstaka framtak sitt. Um hitt m san spyrja hvers vegna skpunum slenska peran skyldi ekki taka rymskviu upp a nju tilefni af nris afmli Jns sgeirssonar. stainn hljtum vi a vnta ess a einhver eirra pera, sem eftir hann liggja og hafa ekki veri fluttar, veri tekin til sningar.

    1. A lokum:

Astandendum llum eru frar einlgar akkir fyrir gott menningarafrek og tnskldinu akka g af heilum hug fyrir a hafa gefi jinni menningarvermti, peruna rymskviuheilkenninuEf nokku getur auki huga slendinga menningarsgu sinni eru a verk eins og rymskvia.


Jafnrttisbartta kvenna

Enn er runninn upp kvennafrdagur slandi. Vonandi verur hann einn liur ess a skila konum fram barttunni gegn ofrki karla.

ri 1975, 16. oktber, komum vi Pll brir samt flgum okkar, Lrusi Grtari lafssyni og Magnsi Karel Hannessyni heim r mikilli Knafer.
Daginn eftir fr g eins og r var gert fyrir tma Hsklanum og a fyrsta sem g frtti var kvrunin um kvennafrdag ea kvennaverkfall fstudaginn 24. okt. Mr tti etta strkostleg hugmynd.
g minnist ess a sumar rosknar konur voru ekki hrifnar. egar g spuri mur mna hvor hn tlai ekki fundinn brst hn rei vi og sagi a sr fyndist lti gert r hlutverki hsmra me essu upptki. Reyndar hafi a einnig fari sinni henni egar rausokkur fru a tala um srstaka kvennamenningu. Hn taldi sna menningu hluta af slenskri menningu en ekki eitthvert srfyrirbri.
Ekki rifja g etta upp henni til lasts, enda heyri g hana iulega gera glegt gys a karlmnnum.
Eitt sinn sat hn spjalli vi vinkonu sna, en vi synir eirra vorum og erum enn gir vinir. Tluu r m.a. um bjargarlleysi karlmanna og tldu vst a vi djum frekar r hungri en a vi reyndum a bjarga okkur vi matseld, ef r fllu fr ur en einhverjar konur tkju vi okkur.
"a er a, eins og Andri saksson sagi iulega."
g minnist ess a hn fann til me einstum konum Vestmannaeyjum sem hu hara barttu til ess a sj sr farbora. Sem ung kona urfti hn a berjast fyrir jafnhu kaupi vi verslunarstrf og karlmenn fengu og ekki batnai standi egar hn kva a taka blprf. Fundu karlmenn henni a til vansa og hldu sumir v fram a konur gtu a ekki. En hn beitti eim rkum sem afvopnuu og tk auvita blprfi.
Til hamingju me daginn, allar slands konur.


trlegt miskunnarleysi slenskra yfirvalda

a er einatt yngra en trum taki a fylgjast me v hvernig slensk yfirvld mehndla flttaflk sem er ekki srstaklega boi til landsins.
Flki er vsa r landi me smbrn og engu skeytt hva um a veruur.
Sum eirra landa sem slensk stjrnvld telja rugg eins og rak og ran, eru a svo sannarlega ekki. Krdar eiga sr ekkert furland og hafa eir barist ratugum saman fyrir sjlfsgum mannrttindum eirra. Strveldin hafa hins vegar kvei hvernig Krdar eiga a haga sr og lta sr lttu rmi liggja tt sgur um ofsknir hendur Krdum og rum jernum berist manna og milli og fjlmilar fjalli um r.
Heimsmenningin hefur ori til vegna flutninga flks landa milli.
Grikkir eru taldir ein elsta menningarj Evrpu og ar er enn grsk menning tt landi hafi hundruum ea sundum rum saman veri vettvangur einhverra mestu landflutninga sgunnar.
N egar jir heims horfast augu vi hlnandi loftslag og afleiingar ess, hljtum vi a spyrja hver s rttur ja til a loka landamrum snum fyrir flki vergangi.
slendingar urfa erlendu flki ef hgt a vera a halda uppi slensku velferarkerfi. etta veit flk sem ttingja elli- og hjkrunarheimilum og etta vita einnig eir sem urft hafa sjkravist a halda.
Hver hefi byrg slendinga ori ef barn hjnanna, (ea eru au hjnaleysi) hefi andast hrakhlum vegna ngrar hjkrunar?
sleningar ttu einhvern tma a lesa sguna um miskunnsama Samverjan. Hann var hvorki kristinn n Gyingur og sennilega allt of skynsamur til a netjast trarbrgum sem byggja Gus lgum sem mennirnir hafa sami og halda fram a semja gr og ergi til ess a bjarga eigin sluheill.

Hva eru menn a hugsa?

undanfrnum misserum hefur margoft komi fram a slenska vegakerfi s komi a olmrkum. Leidd hafa veri rk a v a nausynlegt s a leggja vegatolla til ess a fjrmagna umbtur va um land.

er vita a innan skamms arf a rast ger nrra Hvalfjararganga ar sem umfer um gngin nlgast olmrk.

Hva var v til fyrirstu a innheimta fram gjld a eim sem aka essi gng og safna annig sarpinn?

sland er fmennt land og v eru litlar lkur a str og flug fyrirtki, sem starfa heims vsu hafi huga a leggja f slenska vegakerfi. Va erlendis hafa strfyrirtki hasla sr vll essu svii og innheimta kostna a mestu me vegatollum. slendingar, sem sj ofsjnum yfir vegagjldum, virast ngu framtakslitlir til a svfa slka umru og halda v fram a vera me ntt jvegakerfi.

tla menn a halda fram a tjasla holu ar og holu hr? Skrasta dmi um hgaganginn er Berufjrurinn og framkvmdirnar ar.

N urfa samgngurherra og Alingi a taka honum stra snum og lta verkin tala.


Af hverju skammast hlaunaflki sn fyrir rkidmi?

N hefur enn einusinni gosi upp umran um launhelgar vegna launa eirra sem betur mega sn, eftir a vefsan tekjur.is var opnu.

a er raun merkilegt a eir, sem afla sr hrri tekna en almenningur kost , su ekki stoltir af velgengni sinni. Reynslan snir a msir eirra reyna me llum rum a komast hj v a greia sinn skerf til jflagsins. a er ess vegna sem skattrepunum er htta me eim htti sem raun ber vitni. Afleiingin verur v s a hin breiu bkin samflaginu, vera alglaunaflk, rorku- og lfeyrisegar og Sjlfstisflokkurinn stendur vr um ennan hp.

ofanverri sustu ld vakti athygli egar tgerarmaurinn og fiskverkandinn, Soffanas Cecilsson Grundarfiri lsti v a hann nyti ess a greia skatta til samflagsins. Hvenr hefur slk yfirlsing hljma r munni nlifandi einstaklinga slandi sem vita ekki aura sinna tal?

g hef ur greint fr v a ofanverum 7. ratug sustu aldar bar a til tinda Vestmannaeyjum, egar skattaskrin var lg fram, a vinkona okkar, sem vann einni fiskvinnslustinni, tti a greia jafnha skatta og einn forstjrinn Vestmannaeyjum. Vorkenndu menn forstjranum innilega fyrir a sem hann bar r btum og ttuust a hann missti hsi sitt., blftkur maurinn!:)

Um svipa leyti leitai verkamaur nokkur, sem enn er lfi, til Helga Benediktssonar, fur mns, og ba hann a hjlpa sr a kra skattalgur snar, en hann hafi a veri a mestu atvinnulaus ri ur. Pabbi geri a og llum til mikillar furu voru lgurnar teknar aftur.

essum tma var hvr umra Vestmannaeyjum meal almennings um etta himinhrpandi rttlti og n bregast tekjuhir einstaklingar og varmenn eirra vi me v a freista ess a ur nefndri vefsu veri loka.

Gagnsi er nausynlegt og er sennilega skrra en flest anna til a tryggja a heiarlega veri a verkum stai utan og innan vinnustaa.


Steinar sem lagir eru gtu flks - iggjendur ea olendur?

Stundum uppllifi g sjlfan mig sem fimmta flokks egn ea rkast slensku samflagi, en reyni iulega a hrinda essari tilfinningu fr mr.
Sannast sagna er eins og ekki s gert r fyrir kvenum hpum sem tttakendum, heldur sem eins konar iggjendum.
Njasta dmi er Kolviur. Vi hjnin hfum huga umhverfismlum og kvum a kolefnisjafna flugferir okkar milli Krtar og slands. egar g fr inn su Kolviar kom ljs a tfyllingarvlin var a msu gersamlega agengileg. Meal annars birtust einhverjir stafir skjnum sem hvorki talgervill n blindraleturstki nmu.
Slkar hindranir vera vegi mnum hverri viku.
Anna dmi:
g tla a f mr snarl tilteknum veitingasta kvld samt gvini mnum. Matseillinn er ekki agengilegur.

g hef heyrt a nsta ea ar nsta ri veri heimsing blindra haldi hr landi. Blindraflagi virist hvorki hafa getu n huga til a ta vi agengismlum netheimum slands. Af hverju tli flagi skipi ekki agerahp essu mli?


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband